Antton Negeluak sortürik - 2014

Hamarrenekoa[X.4]

Catégorie : Xiberoko bizia Publication : Igantea 8 Urtarrila 2017

Hamarrenekoa Xiberoan

Aurretikoak
(Revue SSLA de Pau – 1903 - Les décimes en Béarn depuis l'origine jusqu'à l'application du département de 1643)
1575 urtean Albreteko Joanak Eliza erromatarraren ontasunak bahitu zituen Biarnoan, horietan Oloroneko apezpikutzarenak eta Sauveladeko fraidetxearenak, beraz Oloronek biltzen zuen Xiberoako hamarrenekoa ere.  1620An Biarno frantziar erresuman sartua izan zen eta 1621an Olorone eta Lescareko apezpikuer 21.000 libra eskatuak izan ziren eta apezpikuek salbuespena galdegin zuten elizen berreraikuntza aitzinean jarriz. 1635An ez zen ardit bat ere heldu eta Elizgizonen biltzarrak 14.000 libra eskatzen zituen eta bilketaren arauen berridaztea eskatu zuten . Lan horretarako Marca apezpikuak egoera aztertu zuen eta arauak horrela jarri :
1 – Abadia, prioretxe eta komentuen mozkinen : 1/2
2 – Erretorren mozkinen : 1/6
3 – Kapelau eta seroretxen mozkinen : 1/10
Honen ondorioz 1643an Oloroneko apezpikutzari 14.000 libra galdetua zen, 1645an Lescar-ek bere partea eman zuen, Oloronek ezer ez ; 1655an Comminges izeneko apezpikuak 6.000 libra eskuratu zituen 43.000 galdetzen zuelarik 1646, 47, 48 eta 49 urteentzako, 1643ko araua erabilia zelarik neurketan. 1656An Marcak 1.089 libra eskatzen zuen Xiberoko hamarreneko partean. 1670Ko errege aginduek behartu zuten apezpikua bere dirutzaren emaitera.

Marca-ren kondaketa
(Marca-ren kondaketa benetakoa da eta kapelau, erretor eta abadia banaketa nik egin dut)

                               
Oloroneko apezpikua                2.000

Urdinarbeko sakristaua            30       
Ospitalepeko komendataritza            400                   
Pagolako prioretxea                100                   
Ozeraineko prioretxea                150           
Santagraziko abadia                120       
Nabasi                        15       
Arribarreite                    33       
Ezpiuta                    15       

Maule                         83           
(Berroeta, Larrabile, Irabarne, Lextarre, Maulegainea)
Lohitzune                    20       
Oihergi                    60       
Montori                    133       
Ligi Zunarre                    20       
Hauze eta Aterei                20           
Etxebarre                     10           
Lexantzu                     10           
Bildoze                    133           
Gamere                     10           
Idauze eta Mendi                66           
Muskildi                     20           
Altzuruku                    20           
Altzurukuko sakristaua            20       
Zihiga                        20           
Ozaze                         20           
Altzai                        10           
Arane eta Sarrikotagaine            20           
Lakarri                     10           
Altzabeheti                    10   
Iruri                        20               
Zalgize                     8               
Mendikota                    60               
Gotaine                    8               
Garindaine                     60               
Sohuta                        150               
Arrokiaga                    20               
Mendibile                     8               
Mitikileko erretora                50               
Onizepea                    8               
Ezpeize                    10               
Sarrikotape eta Lixoze            40               
Undureine                    10               
Arue                        133               
Geztaze                    40               
Etxarri                        15               
Itorrotze eta Olhaibi                20               
Domintxine                    166               
Barkoxe eta Eskiula                100               
Atarratzeko erretora                133               
Urdinarbeko bikaria                10       
Urdinarbeko komendataritza            1.600                       

                               
Sartzeak                    4.186 (Olorone)

Xiberoako bilketa 16.550 libra

52 parropia eta beste 17ak ?
Aloze, Onizegaina, Urrustoi, Doneztebe, Ainarbe, etab

Elizgizonak

1642ko mailegu billera Maytiekoaren etxean : Chaboisko Dominique, Urdinarbeko komendatari eta Pagolako Pierre, bikario orokor eta apezpikuaren ordezkariak

1655ko biltzar nausia Lextarren : Chaboisko Dominique, Urdinarbeko komendatari eta Conguetko Arnaud, bikario orokor eta apezpikuaren ordezkari